UITNODIGING voor twee lezingen over de Vlietlanden

Op dinsdag 24 oktober vertellen twee sprekers over de Vlietlanden tussen Schipluiden en Maasland. De lezingavond vindt plaats in Het Notenschip, Schoolplein 4 te Schipluiden, aanvang 20.00 uur. Gezien de inhoud wordt het boeiende avond.
Jacques Moerman spreekt voor de pauze over de Vlieten, de sluizen in Maassluis en de Vlietlanden. Het gebied staat bekend vanwege de natuuraspecten. Minder bekend is, dat het ontstaan en het onderhoud van de Vlietlanden altijd door mensenhanden is bepaald. In de veertiende eeuw zijn de vlieten gegraven; het oostelijke deel (zie de luchtfoto) is nooit meer bedijkt. Hier hebben tot 1574 mensen gewoond, waaronder Groten Ariaen en Claas Jammer. Wie waren deze bewoners en waarom zijn hun woonplaatsen in de Spaanse tijd verlaten? Welke strijd voerden de boeren in de negentiende eeuw met het Hoogheemraadschap van Delfland om het vlietland optimaal als hooiland te kunnen gebruiken?

Luchtfoto van de Vlietlanden (in het midden) vóór 1989.

Na de pauze vertelt Kees Perquin, boswachter natuurbeheer van Natuurmonumenten over de unieke natuurwaarden van het gebied en de belangrijkste maatregelen die het beheer uitvoert om deze natuurwaarden te behouden. Ook komt aan bod welke kansen en bedreigingen er zijn én hoe wij hiermee omgaan. De sprekers illustreren hun verhaal met beeldmateriaal.

Fragment van een kaart van Jan Potter van de Vlietlanden uit 1568 met de ligging van twee boerderijen.

Mededelingen

De zuivelproductie in Midden-Delfland, toen en nu
Deze nieuwe tentoonstelling in Museum Het Tramstation gaat over het melken, de boter- en kaasbereiding, het vervoer en de verkoop van deze producten. De zuivelproductie wordt heel breed belicht, van koe tot eindproduct. Originele attributen, waaronder een kaaspers, karn-, kaas- en botertonnen, mooi beeldmateriaal en teksten begeleiden deze afwisselende expositie.
Bezoekers zijn welkom op woensdag-, zaterdag- en de eerste zondag van de maand van 14.00-16.00 uur. Museum Het Tramstation, Otto van Zevenderstraat 2 te Schipluiden.

Vervoerstentoonstelling
In april 2024 wordt een tentoonstelling over het vervoer gepland. Dit onderwerp, dat aansluit bij het trekschuit- en railvervoer (zie onze Vervoerskamer), willen we eveneens heel breed presenteren. Wist u dat bij de ontginning van het poldergebied in de twaalfde en dertiende eeuw vooral berries zijn gebruikt, een transportmiddel dat in Alkmaar op de beroemde kaasmarkt is te zien. De kruiwagen was wel bekend, maar niet goed bruikbaar voor de afvoer van grond op een natte bodem. Welke schuitjes gebruikten de boeren in de zeventiende en achttiende eeuw? Wanneer zien we de eerste fiets op de weg verschijnen? Wie waren de eerste autobezitters? In welk jaar ging de eerste streekbus rijden. Er zijn talloze vragen die we met een groepje geïnteresseerden willen oplossen voor een tentoonstelling over het vervoer. Wie wil er met ons meedenken? Graag berichtje naar: j.w.moerman@wxs.nl of 0153809389.

Restauratie van een stenen heul
In het begin van de jaren tachtig van de vorige eeuw hebben we de Reconstructiecommissie van Midden-Delfland voorgesteld om een van de schaars overgebleven stenen heulen (gemetselde boogbruggetjes) te restaureren. De bruggetjes waren tot het einde van de negentiende eeuw noodzakelijk voor het vervoer van zuivelproducten, hooi en mest in de polder. Destijds is er voor de restauratie van de stenen heul in de Dorppolder zelfs een bedrag voor gereserveerd, maar helaas is het geld toen voor een ander doel ingezet. Inmiddels is de toestand van de vermelde heul (zie foto) zo slecht geworden, dat een restauratie niet langer uitgesteld kan worden. Deze mening wordt ook gedeeld door de Provinciale Erfgoedtafel Trekvaarten, die het verzoek voor een financiële bijdrage van de Historische Vereniging Oud-Schipluiden heeft gehonoreerd met een toezegging van een heel mooi startbedrag. We wachten nu op het antwoord van enkele andere sponsoren. Het herstel van de heul staat in het verlengde van de recente realisatie van een windas. Beide objecten speelden een belangrijke rol bij het vervoer over water door de polder.

Uitnodiging voor een lezingavond met boeiende historische verhalen

Op dinsdag 23 mei vertellen vier auteurs van artikelen in het nieuwe Historisch Jaarboek Schipluiden 2023 over de resultaten van hun onderzoek. De lezingavond vindt plaats in Het Notenschip, Schoolplein 4 te Schipluiden, aanvang 20.00 uur. Gezien de inhoud wordt het een aansprekende en afwisselende bijeenkomst.

Jacques Moerman spreekt voor de pauze over het ontstaan van Abtsregt, een ambacht dat ter weerszijden van de Schie heeft gelegen, en dat zich uitstrekte tot de Gaag in Schipluiden. Dit rechtsgebied is in de periode 1049-1061 door graaf Floris I geschonken aan de abdij van Egmond. Abtsregt heeft twee versterkte huizen (‘fortjes’) gehad. Daarna besteedt dezelfde spreker aandacht aan de vroegste geschiedenis van het klooster Sion, net over de grens van Den Hoorn. Nieuwe ontdekkingen hebben duidelijk gemaakt, dat het bezit van handschriften voor dit middeleeuwse convent erg belangrijk was.

De tuin van Leendert Eijgenraam aan de Look in Den Hoorn in 1905. Ets van Antoon Derkzen van Angeren.

Vervolgens vertellen Arie en Jan Eijgenraam het verhaal van hun familiegeschiedenis, die nauw verbonden was met Den Hoorn en omgeving. Tenminste tien generaties Eijgenraam zijn tuinder in dit gebied geweest.

Na de pauze spreekt Henk Groenendaal over drie generaties Ammerlaan Boterhandel. De boterhandel vond eerst plaats vanuit het pand aan de Tramkade in Schipluiden, tegenover de voormalige r.k. kerk, nu buitenplaats Hodenpijl genoemd. In 1917 verhuisde het bedrijf naar de Vlouw in Delft. Hier specialiseerde het zich in de verpakking en export van roomboter naar overzeese gebieden, eerst naar Oost-Indië en later ook naar Suriname.
Ten slotte vertelt Rina Visser over het werk van Reggi Scherpbier. Deze Delftse kunstenaar had een aparte, vooral kleurrijke stijl. Hij heeft veel situaties in Delft en omgeving vastgelegd.

De vier sprekers illustreren hun verhaal met fraai beeldmateriaal, dat grotendeels ook terug te vinden is in het nieuwe jaarboek.

Historisch Jaarboek Schipluiden 2023

Voor liefhebbers is het jaarboek op de a.s. lezingavond nog te koop (voor 20 euro). De meeste leden en vrienden hebben inmiddels het jaarboek opgehaald of ontvangen. Hiervoor kan men nog terecht tijdens de aangekondigde lezing of in Museum Het Tramstation gedurende de openingstijden: woensdag- en zaterdag van 14.00-16.00 uur.

Tentoonstelling

In Museum Het Tramstation, Otto van Zevenderstraat 2 te Schipluiden, is nog tot eind juli een uitgebreide expositie te zien over de Keenenburg. Er is extra aandacht voor de wateraspecten van dit kasteel en een flink aantal bijzondere en nooit eerder vertoonde vondsten.

Gereconstrueerde windas en informatiezuil bij de Zonnehoeve in Vlaardingen. Foto auteur.

Windas terug in Midden-Delfland

Op zaterdag 13 mei wordt de gereconstrueerde windas/overtoom bij boerderij de Zonnehoeve aan de Vlaardingse Vaart in gebruik genomen. De Historische Vereniging Oud-Schipluiden en de Stichting Midden-Delfland is Mensenwerk hebben zich – ook door fondsenwerving – sterk gemaakt voor de terugkeer van dit waterstaatkundig element. Ooit stonden er in een ruim gebied rond Delft minstens 56 windassen op de polderkaden. Met dit hulpmiddel konden de boeren hun schuitjes overhalen naar het hoger gelegen boezemwater.

Programma Dag van het Kasteel op maandag 29 mei (Tweede Pinksterdag)

Locatie kasteelterrein Keenenburg van 11.00 – 16.00 uur.
De Stichting Beleving Kasteel Keenenburg, waarin ook de HVOS participeert, is met kasteel Keenenburg deelnemer aan deze landelijke dag. De historie en de archeologie van kasteel Keenenburg staan centraal in het kader van de komende herinrichting van de kasteeltuin.
Er zijn rondleidingen over het kasteelterrein en in Museum Het Tramstation met vondstmateriaal en VR-brillen met Keenenburgtour, verder is er informatie over de plannen voor de herinrichting van de kasteeltuin en de bouw Hof van Keenenburg als onderdeel van de Centrumontwikkeling.
En natuurlijk is er muziek, een historische proeverij, kinderactiviteit(en) etc.
Van harte welkom!
Voor meer info https://dagvanhetkasteel.nl/bezoek-kastelen/listing/kasteel-keenenburg/ en https://puuurmiddendelfland.nl/agenda_item/dag-van-het-kasteel-ontdek-kasteel-keenenburg/

Uitnodiging: dubbellezing over twee oorlogsverhalen

Op woensdag 19 april houden Cor Rieken en Gemma van Winden-Tetteroo op uitnodiging van de Historische Vereniging Oud-Schipluiden vanaf 20.00 uur in de Hoornbloem te Den Hoorn een lezing over hun vaders tijdens de oorlog van 1940-1945. Het zijn twee verhalen over twee heel verschillende mensen met elk unieke ervaringen.

Het eerste verhaal wordt verteld door Cor Rieken en gaat over het fenomeen dwangarbeid. Zijn vader, eveneens Cor Rieken, die als huisschilder werkzaam was bij Theo van Beek, werd geacht gevolg te geven aan de oproep, die hij in het najaar van 1942 ontving om zich te melden voor de arbeidsinzet. Sinds dat voorjaar was het verplicht daarop in te gaan, op straffe van. Cor was slechts enkele dagen voor het uitbreken van de oorlog getrouwd en sinds 3 mei 1941 de trotse vader van een zoon. Zijn verantwoordelijkheidsgevoel was groot en hij vond dan ook dat hij zijn gezinnetje niet onverzorgd kon achterlaten. Die mentale druk heeft hem doen besluiten gehoor te geven aan de oproep. En zo begon er een lange periode van afwezigheid, slechts enkele keren onderbroken door een paar dagen verlof en dan nog beperkt tot de eerste periode van dwangarbeid. Pas enkele maanden na de bevrijding keerde hij bij zijn gezin terug.

Cor Rieken heeft nooit iets losgelaten over zijn ervaringen. Dankzij onderzoek in archieven en op diverse locaties kon er uiteindelijk toch een goede reconstructie gemaakt worden over wat hij en zijn kameraden hebben meegemaakt. Het resultaat heeft zijn zoon Cor vastgelegd in een boek met de, zeker voor zijn kinderen, veelzeggende titel ‘De stilte van mijn vader’.

Het tweede verhaal gaat over ‘Mijn dagboek, oorlogskroniek van Kees Tetteroo’ en wordt verteld door zijn dochter Gemma van Winden-Tetteroo.

Eind 1936 ging haar heeroom als missionaris naar Nieuw-Guinea. Hij vroeg zijn jongere broer Kees (toen 14 jaar) om een dagboek bij te houden over wat er zoal gebeurde in de familie. Toen de oorlog uitbrak, Kees Tetteroo, inmiddels 17 jaar, die opdracht nog serieuzer op. Hij vertelde in zijn dagboeken nauwkeurig wat hij meemaakte. Als veeverloskundige kon hij met zijn Sonderausweis overal komen. Onderweg maakte hij stiekem zo’n 150 foto’s. Alleen over zijn aandeel in het verzet zweeg hij.

Zijn dagboeken telden ruim 800 pagina’s en hier en daar was het net een spannend jongensboek, zeker toen hij drie keer werd opgepakt. Dramatisch was 5 mei 1945 toen zijn aanstaande schoonvader per ongeluk werd neergeschoten en twee dagen later overleed. Kees Tetteroo voorzag zijn boeken met foto’s en honderden krantenknipsels. In 2005 hervond Gemma de boeken op de vliering van haar ouderlijk huis. Voor het eerst las zij zijn verhalen. Zij heeft de dagboeken van haar vader integraal uitgegeven. Het werd een lijvig werk van 520 pagina’s. Na het verschijnen van het boek bleek dat het voor heel veel mensen herkenbaar en heel waardevol was. Aan de hand van het boek gingen veel ouderen nu pas over hun eigen oorlogservaringen praten.

Tot ziens op de interessante dubbellezing.

Mededelingen

Contributie

Veel leden en vrienden hebben inmiddels de contributie betaald, vaak ook meer. We zijn hier erg blij mee. Mede door de extra donaties kunnen wij het Historisch Jaarboek betalen. Zoals alles zijn ook de kosten van de drukker omhooggegaan.

De leden en vrienden die voor 2023 nog geen contributie hebben betaald, krijgen bij deze uitnodiging een herinnering. We hopen dat de betaling nu snel in orde komt.

Historisch Jaarboek Schipluiden 2023

Eerder dan verwacht is ons nieuwe jaarboek verschenen. De reacties over de inhoud en vormgeving zijn weer erg positief. Wat de inhoud betreft: Twee artikelen gaan over Abtsregt. Jacques Moerman schrijft over het ontstaan en de begrenzing van dit ambacht, dat bezit is geweest van de Abdij van Egmond. Marion Claessens bespreekt haar ontdekking van twee forten (uithoven) van deze abdij in Abtsregt. Epko Bult beschrijft de vondst van een dertiende-eeuwse huwelijkslepel in een middeleeuwse nederzetting in de Harnaschpolder. Arie en Jan Eijgenraam bespreken hun familiegeschiedenis. De Eijgenramen zijn in Den Hoorn en omgeving tien generaties warmoezier geweest. Henk Groenendaal onderzocht het boterbedrijf van de familie Ammerlaan in Hodenpijl en Delft in de negentiende en twintigste eeuw. De handel strekte zich uit over verschillende continenten. Rina Visser heeft zich verdiept in het werk van de kunstenaar Reggi Scherpbier. Deze Delftse kunstenaar had een aparte stijl. Hij heeft veel situaties in Delft en omgeving vastgelegd.

Naast deze artikelen bevat het jaarboek de Beeldkroniek van 2022 en de verslagen van de Historische Vereniging Oud-Schipluiden, Museum Het Tramstation en de bibliotheekcommissie. Het jaarboek telt 144 pagina’s en is rijk geïllustreerd.

Leden en vrienden ontvangen het nieuwe boek gratis. Extra exemplaren zijn te koop voor 20 euro. De jaarboeken zijn op te halen in Museum Het Tramstation tijdens de openingsuren, zie hierna. Dit kan ook op de lezingavonden van 19 april en 23 mei.

Op dinsdag 23 mei vindt in het Notenschip een aantal korte lezingen plaats, waarin de auteurs van het nieuwe jaarboek, vergezeld van beeldmateriaal, over hun artikel vertellen. Ook dit wordt weer een afwisselende avond. Voor deze bijeenkomst volgt in mei een aparte uitnodiging.

Tentoonstellingen

In Museum Het Tramstation, Otto van Zevenderstraat 2 te Schipluiden, is tot eind juli een uitgebreide expositie te zien over kasteel Keenenburg, een waterburcht uit het begin van de vijftiende eeuw (gesloopt eind achttiende eeuw). Het kasteel is volledig opgegraven in de jaren 1976, 1978 en 1989. Vondsten van deze opgravingen zijn permanent in het Museum te zien.
Naast de vaste collectie in de Keenenburgkamer wordt in het museum ook de relatie van het kasteel met het water in beeld gebracht. In een aparte brochure worden twaalf aspecten van deze bijzondere band besproken. De Keenenburg had meerdere bruggen, een waterput, een overdekt schuitenhuis en een windas, waarmee scheepjes over de Singel werden gehaald. De heer van Keenenburg was naast de stad Delft de belangrijkste financier van de trekvaartroute, die in 1645 tussen Delft en Maassluis in gebruik werd genomen.

In de wachtkamer van het museum zijn nog nooit eerder getoonde vondsten van het kasteel te zien. Vrijwilligers, die het archeologische materiaal hebben uitgezocht en bewerkt, tonen in aparte vitrines het leer van schoenen, aansprekend botmateriaal, metalen voorwerpen, pijpenkoppen, uniek glaswerk en Delfts blauw.

Openstelling Museum Het Tramstation Schipluiden: woensdag, zaterdag en de eerste zondag van de maand van 14.00-16.00 uur. De toegang is kosteloos. Een vrijwillige bijdrage voor het museum wordt op prijs gesteld.

Keenenburglessen

In maart hebben ca. 450 kinderen en begeleiders van de scholen in Midden-Delfland (vooral leerlingen van groep zes) voor een Keenenburgles een bezoek gebracht aan Museum Het Tramstation. Met behulp van kijkwijzers, maar ook door de verhalen van een aantal vrijwilligers, konden de kinderen zich op drie locaties (twee in het museum en één buiten) inleven in het wonen in het kasteel Keenenburg. De lessen zijn een onderdeel van het Cultuur met Kwaliteit-programma van de gemeente Midden-Delfland. Dit jaar viel het weer tegen, maar het plezier van de leerlingen was er niet minder om. De reacties van de scholen waren opnieuw enthousiast.